Choose language:

State archives within Integrated Archival Information System

Archiwum Państwowe w Lublinie Oddział w Radzyniu Podlaskim

Zespół

38/20/0

 

Title of the fond

Akta miasta Białej Podlaskiej

Former title of the fond

brak danych

Foreign language title of the fond

brak danych

Name of creator

brak danych

Dates

1833-1950 [1951-1958]

Access

Yes

Dates

1833 - 1914
1919 - 1958

Languages

niemiecki
polski
rosyjski

Amount of archival material

1864
17.09
1864
17.09
0
0.00

Amount of non-archival material

0
0.00

Dates of non-archival material

brak danych

Category

administracja ogólna - akta miast i administracja miejska

Bibliography

data not found

Finding aids

inwentarz książkowy
yes
brak danych

History of the creator

Początki Białej datuje się na wiek XV. Założycielem miasta był Piotr Janowicz Biały, wojewoda trocki, pierwszy hetman Wielki Litewski. W XVI w. była własnością Illiniczów, od których nabył ją Radziwiłł "Sierotka". 20 maja 1558 r. Biała weszła w skład utworzonej Ordynacji Radziwiłłów. W wyniku podziału Królestwa Polskiego, dokonanego w 1867 r. przez Komitet Urządzający (Dz. P. K. P. t. 66, s. 279n.), miasto Biała położone było w guberni siedleckiej (w latach 1912-1915 - guberni chełmskiej). W okresie międzywojennym - województwo lubelskie. W latach okupacji - dystrykt lubelski. W 1950 r. na mocy ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) powołano Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Białej Podlaskiej. Siedziba miasta - Biała Podlaska. Status prawny - administracja miejska. W okresie między powstaniem listopadowym a styczniowym samorząd miasta przeszedł pewne zmiany. Działający w mieście Urząd Municypalny został przemianowany na Magistrat, a w roku 1861 została wprowadzona Rada Miejska składająca się z radnych wybieranych przez mieszczan. Radzie przewodniczył burmistrz. Zakres działania tego aparatu wykonawczego był wąski i uzależniony od władz zaborczych. W okresie międzywojennym podstawy samorządu miejskiego stwarzył dekret z dn. 4 lutego 1918 r. dla ziem byłego zaboru rosyjskiego (Dz. P. R.P., Nr 13, poz. 140.) a uzupełniła go i rozszerzyła ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego z dnia 23 marca 1933 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 294), która obowiązywała całe państwo polskie z wyjątkiem Śląska. Organem zarządzającym i wykonawczym gminy miejskiej był Magistrat (ZM). Członkami jego byli: burmistrz, wiceburmistrz i trzej ławnicy. Podczas okupacji hitlerowskiej ustała działalność samorządu miejskiego; na czele miasta stał burmistrz komisaryczny. Zarządy miast podporządkowano całkowicie władzom okupacyjnym hitlerowskim i zmuszano do pracy na rzecz okupanta. Podstawę prawną organizacji władz po 1944 r. stanowiła ustawa o organizacji i zakresie działania rad narodowych z 11 września 1944 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 22) oraz dekret o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego z dn. 23 listopada 1944 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 74). W myśl tego dekretu działała Rada i Zarząd Miejski. Pierwsze posiedzenie Miejskiej Rady odbyło się w dniu 24 października 1944 r. W 1950 r. nastąpiła całkowita reorganizacja organów administracji i samorządu, w związku z ustawą o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. W miejsce dotychczasowych urzędów miast powstały prezydia miejskich rad narodowych.

Scope and content

Akta z lat 1833-1914 - 34 j.a.:
Dział finansowo-budżetowy (sygn. od 1 do 15): sprawy utrzymania ratusza i innych budowli miejskich, rachunki kasy ekonomicznej, funduszów etatowych i depozytowych;
Dział administracyjny (sygn. od 16 do 34): ustanowienia opieki nad nieletnimi, sprawy kwaterunkowe, nadzoru policyjnego, księgi ludności stałej;
Akta z lat 1919-1938 - 1635 j.a:
Dział ogólno-organizacyjny (sygn. od 35 do 96): zarządzenia, protokoły posiedzeń władz miejskich, komisji, sprawy organizacyjne, osobowe, wyborów samorządowych,
Dział finansowo-budżetowy (sygn. od 97 do 174): zadłużenia miasta, szkół i rzemiosła, budżety i sprawozdania z ich wykonania, dzienniki główna, sprawy podatków i opłat,
Dział gospodarki gminnej (sygn. od 175 do 233): przedsiębiorstw komunalnych, handlu, statystyka rolna,
Dział administracyjny (sygn. od 234 do 1669) obejmują: ewidencja i ruch ludności, sprawy wojskowe, kultury, oświaty, zdrowia, opieki społecznej, budowlane, kwaterunkowe, straży ogniowej i kominiarstwa, rejestry domów;
Akta z lat 1939-1944 - 70 j.a.:
Dział ogólno-adminstracyjny (sygn. od 1670 do 1681): zarządzenia władz okupacyjnych, sprawozdania z działalności, akta komisji,
Dział finansowo-budżetowy (sygn. od 1682 do 1715):budżety, dzienniki główna, sprawy podatków,
Dział gospodarki gminnej (sygn. od 1716 do 1723): sprawy budowlane, przedsiębiorstw komunalnych,
Dział administracyjny (sygn. od 1724 do 1739): sprawy wyborów miejskich, opieki społecznej, ewidencji ludności, wojskowe;
Akta z lat 1945-1950[1951-1958] - 125 j.a.:
Dział ogólno-organizacyjny (sygn. od 1740 do 1780): normatywy, protokoły posiedzeń i sprawozdania z działaności władz miejskich oraz komisji, kontrole i inspekcje, sprawy referendum,
Dział finansowo-budżetowy (sygn. od 1781 do 1812): budżety i sprawozdania finansowe, sprawy podatków,
Dział gospodarki gminnej (sygn. od 1813 do 1834): sprawy przedsiębiorstw miejskich, drogowe, budowlane,
Dział administracyjny (sygn. od 1835 do 1864): sprawy oświaty, zdrowia, zatrudnienia, wojskowe, wyznaniowe, wykazy wywiezionych na roboty do Niemiec, zaświadczenia przesiedleńcze na Ziemie Zachodnie, sprawy odszkodowań wojennych.

Additional information

brak danych
jednostki bezpośrednio w zespole (1864)