State archives within Integrated Archival Information System

Akta miasta Czarnków

brak danych

brak danych

Magistrat zu Czarnikau-**-Magistrat Czarnkowa-**-Zarząd Miejski w Czarnkowie-**-Miejska Rada Narodowa w Czarnkowie

Na zespół Akta miasta Czarnków składają się materiały archiwalne wytworzone przez pruski magistrat działający w latach 1809 - 1919, polski zarząd miejski istniejący w latach 1919-1939, hitlerowskie władze okupacyjne z lat 1939-1944, oraz zarząd i radę narodową funkcjonujące w latach 1945-1950. Po 1772 roku Czarnków znalazł się w granicach państwa pruskiego i zgodnie z dekretem króla pruskiego miasto wraz z całym okręgiem stało się dominium przynależnym do Podprefektury Powiatu Wałeckiego, a wraz z nią do Departamentu Bydgoskiego. W latach 1807 - 1815 Czarnków należał do Księstwa Warszawskiego. Na podstawie reskryptu ministra spraw wewnętrznych z dnia 23 lipca 1809 roku i rezolucji prefekta z dnia 23 sierpnia 1809 roku wybrano burmistrza i 2 ławników (magistrat) jako organ nadzorujący gospodarkę miejską i bezpieczeństwo publiczne oraz radę miejską jako władzę stanowiącą o finansach i sposobie administrowania sprawami komunalnymi. Po klęsce Napoleona w 1815 roku Czarnków wrócił pod panowanie króla pruskiego wchodząc w skład Wielkiego Księstwa Poznańskiego, a w jego ramach do Rejencji Bydgoskiej i Powiatu Wałeckiego i Kamieńskiego z siedzibą w Pile zarządzanego przez konsyliarza ziemiańskiego. Władze miejskie ukształtowały się podobnie jak w okresie przynależności Czarnkowa do Księstwa Warszawskiego, a statut miasta opracowany na podstawie prawa miejskiego z dnia 17 marca 1831 roku rada miejska zatwierdziła w dniu 6 marca 1841 roku. Zgodnie z nim rada liczyła 9 członków i tyluż zastępców. Przy radzie działały różne komnisje, np. do spraw szkolnych, budowlanych czy wojskowych. Kompetencje komisji również szczegółowo określał statut. Władzę wykonawczą stanowiło kolegium magistrackie składające się z burmistrza i trzech rajców. W tym kształcie administracja istniała aż do końca I wojny światowej. Po jej zakończeniu zgodnie z traktatem wersalskim Czarnków wrócił do odrodzonego państwa polskiego wchodząc w skład województwa poznańskiego i stając się siedzibą powiatu czarnkowskiego. Na podstawie rozporządzenia sprawującej władzę w Poznaniu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 18 lutego 1919 roku wybory Rady Miejskiej i magistratu zostały przeprowadzone już w I połowie 1919 roku. Osiemnastoosobowa rada czuwała nad całością gospodarki miejskiej i przekazywała wykonanie poszczególnych spraw magistratowi, złożonemu z burmistrza, zastępcy i 4 ławników. Radę i magistrat wybierano na 6 lat. Do zadań rady należało uchwalanie podatków i budżetu miejskiego, nadzór nad policją, szkołami, rzeźnią, gazownią, opieka nad ubogimi i sierotami oraz nabywanie i zbywanie nieruchomości. Po zajęciu Czarnkowa przez Niemców we wrześniu 1939 roku, miasto wraz z powiatem znalazło się w obrębie prowincji zwanej Reichsgau Wartheland. Na czele władz miejskich stanął komisarz, a zgodnie z instrukcją zarządu powiatowego, Zarząd Miejski Czarnkowa został podzielony na wydziały: ogólno-organizacyjny, spraw wewnętrznych i policji, finansowo-podatkowy; zdrowia i opieki społecznej, oświaty, nauki i kultury; rolnictwa, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, przedsiębiorstw przemysłowych i handlowych oraz pracy i ubezpieczeń: leśnictwa i łowiectwa: budowlany: dróg wodnych, zaopatrzenia gospodarczego i komunikacji. Polskie władze miejskie i powiatowe po okupacji niemieckiej zorganizowano na podstawie przepisów polskich z okresu międzywojennego, oraz w oparciu o ustawę o organizacji i zakresie działania rad narodowych z dnia 11 września 1944 roku. Władzę uchwałodawczą stanowiła miejska rada narodowa. Spośród jej 16 członków wybierano komisje w celu nadzorowania poszczególnych dziedzin dospodarki miejskiej, np. zdrowia, sanitarno-porządkową, mieszkaniową, kontroli administracji i samorządu, kontroli społecznej, rolną czy drogową. Utworzono też stałą komisję rewizyjną. Nad realizacją poleceń rady czuwał Zarząd Miejski w Czarnkowie na czele z burmistrzem kierującym całą administracją miejską. W czerwcu 1946 roku uchwalono tymczasowy statut etatów stanowisk służbowych dla pracowników zarządu miejskiego. Administrację miejską podzielono na: sekretariat miejski, referat finansowo-podatkowy (gospodarczy), referat meldunkowy, ruchu ludności, aprowizacji i handlu, referat opieki społecznej i wojskowy, referat rolny, świadczeń rzeczowych i przemysłowy, referat budowlany, szkód wojennych i mieszkaniowy, referat ds. podatków i należności gminnych, referat majątków porzuconych i opuszczonych. Zarządowi podlegał też rachmistrz, urzędnik stanu cywilnego oraz Komunalna Kasa Oszczędności Miasta Czarnkowa, która została zlikwidowana 19 grudnia 1946 roku. W 1950 roku samorząd miejski przekazał swoje kompetencje nowo utworzonej administracji państwowej. [Na podstawie wstępu do inwentarza, oprac. D. Żebrowska, Piła, 1998]

Inwentarz w bazie IZA