Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Komisarz do Spraw Włościańskich Powiatu Siedleckiego

Archiwum Państwowe w Siedlcach
- brak danych - 1866-1915
Komissar po Krestjanskim Delam Sedleckago Uezda 1866 - 1915
- brak danych - tak
administracja specjalna - gospodarka przestrzenna, rolnictwo i leśnictwo polski
rosyjski
inwentarz książkowy Yes 37 j.a T.81 c
spis roboczy Yes 8 j.a, nab. 5184/2016
Ukaz z 2.III.1864 r. o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim oraz Ukaz o sposobie wprowadzenia w wykonanie nowych Ustaw o włościanach wprowadził niezbędną administrację do przeprowadzenia uwłaszczenia. W każdej guberni powołano od jednej do czterech komisji włościańskich, którym podlegali tzw. komisarze rewirowi, przemianowania następnie na powiatowych. Komisja siedlecka była jedną z 4 powołanych w guberni lubelskiej obok bialskiej, krasnostawskiej i lubelskiej. Powiaty podzielono na rewiry, których liczba zależała od rozległości powiatu oraz liczby osad włościańskich. Rewirem zarządzał komisarz rewirowy. W roku 1867 zlikwidowano rewiry. Na mocy ukazu z 18 listopada 1870 r. (Dziennik Praw Królestwa Polskiego, t. 71, s. 59-64) 145-155) komisje włościańskie przekształcono w gubernialne urzędy do spraw włościańskich. W każdym powiecie ustanowiono jednego komisarza do spraw włościańskich. Komisję bialską zlikwidowano, jej teren podporządkowano komisji, a potem Urzędowi Gubernialnemu Siedleckiemu ds. Włościańskich (gubernia siedlecka istniała w latach 1866-1912 obejmowała powiaty siedlecki, łukowski, radzyński, sokołowski, włodawski, bialski, konstantynowski, węgrowski, garwoliński. Po utworzeniu guberni chełmskiej znalazły się w niej części powiatów bialskiego, konstantynowskiego, włodawskiego, zaś powiat węgrowski włączono do guberni łomżyńskiej). Do rozpatrzenia i jednoosobowej decyzji komisarzy powiatowych pozostawiono: spory między wsią, a dworem o to, czy grunty użytkowane przez chłopów podlegają uwłaszczeniu; przyznanie chłopom pustek powstałych z osad zarejestrowanych w 1846 r.; rozgraniczenie gruntów folwarcznych od włościańskich; określenie rodzaju i rozmiarów serwitutów opartych o tablice prestacyjne, kontrakty i inne dokumenty pisemne, zatwierdzanie projektów przymusowego podziału gruntów wspólnych gromad wiejskich; przywracanie chłopom cofniętych serwitutów; poświadczenie umów dobrowolnych we wszystkich wyżej wymienionych sprawach. Decyzje komisarzy mogły być zaskarżone do komisji w ciągu 3 miesięcy. W przeciwnym razie nabierały mocy prawnej. W zakresie niektórych spraw komisarz prowadził tylko wstępne rozeznanie i zebrane materiały przesyłał wraz z wnioskiem do komisji. Były to sprawy: przywracanie chłopom pustek lub gruntów zagarniętych przez dwór po 1846 r.; odbudowa pomieszczeń znajdujących się na pustkach, a rozebranych przez dwór lub wypłata odszkodowania za nie; ustalenie wynagrodzenia za cofnięte serwituty, których nie można było przywrócić w tej samej postaci. Na mocy rozporządzeń władz okupacyjnych niemieckich z 5.12. 1916r. kompetencje komisarzy włościańskich i Urzędów do Spraw Włościańskich przekazano naczelnikom powiatów. (Dziennik rozporządzeń dla Generał Gubernatorstwa Warszawskiego nr 25 Rozporządzenie o spełnianiu obowiązków komisarzy włościańskich przez naczelników powiatów, Dziennik rozporządzeń dla Generał Gubernatorstwa Warszawskiego nr 56 Rozporządzenie o właściwości w sprawach włościańskich). Komisarz ds. Włościańskich Powiatu Siedleckiego podlegał Urzędowi Gubernialnemu Siedleckiemu ds. Włościańskich i nadzorował sprawy agrarne w powiecie siedleckim jako organ I instancji. Korespondencja ogólna 1914- 1915 sygn. 1, O zaspokojeniu potrzeb na utrzymanie 1915, sygn. 2, O ewidencji rodzin urzędników 1915, sygn. 3, O tymczasowej likwidacji kas oszczędnościowych 1915 sygn. 4, O wydaniu zapomóg 1910- 1915, sygn. 5, 6, O kolonijnym urządzeniu gruntów wsi 1911- 1915, sygn. 7-32, 34, 35, Dokumenty dotyczące pomiarów 1882- 1891, sygn.33, O wydaniu niektórym chłopom zapomóg 1908- 1915, sygn. 36-37, tabele likwidacyjne i rejestry pomiarowe dóbr Krześlin 1866-1888, miasta Mokobody 1869, wsi Przywory 1869, wsi Jastrzębie Pluty 1871, Jastrzębie Mroczki 1872, wsi Jastrzębie Łupiny 1872 sygn. 38-43, rejestr lasu wsi Głuchówek 1912-1915, urządzenie włościan osady Hołubla 1912-1915 sygn. 45 karta A z 12.05.1962 Danuta Wójcik Góralska.

Amount of archival material

45

37

0

0.40

0.30

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -