Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Truskolasach

Archiwum Państwowe w Częstochowie
Urząd Stanu Cywilnego Parafii Rzymsko-Katolickiej Truskolasy [1808]1826-1916
- brak danych - 1808 - 1916
- brak danych - tak
urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne - akta metrykalne polski
łaciński
niemiecki
rosyjski
spis zdawczo-odbiorczy Yes 4 j.a., 2 j.a., 1 j.a.,1 j.a., 1j.a., 1 j.a. 1 j.a., 1 j.a.
inwentarz książkowy Yes 207 j.a. Inwentarz Nr 297
Obowiązek systematycznego prowadzenia ksiąg metrykalnych we wszystkich parafiach rzymskokatolickich wprowadził w 1563 roku dekretem Tametsi dubitandum sobór trydencki. Postanowienia soboru dotyczyły rejestracji sakramentów chrztów i ślubów. Rodzaj i sposób prowadzenia przez księży akt metrykalnych uściślił wydany w 1614 roku tak zwany Rytuał Rzymski. Zgodnie z jego zapisami parafie miały rejestrować w odrębnych księgach: chrzty, bierzmowania, śluby i zgony oraz dodatkowo sporządzać wykazy wiernych tzw. „status animarum”.
Zasadnicze zmiany w sposobie rejestracji akt metrykalnych związane były z przyjęciem w Księstwie Warszawskim, w granicach którego znalazły się Truskolasy francuskiego ustawodawstwa cywilnego. Obowiązujący w Księstwie Warszawskim, od 1 maja 1808 roku Kodeks Cywilny Napoleona wprowadziły świecką, niezależną od wyznania, rejestrację aktów stanu cywilnego. Dekret Fryderyka Augusta króla saskiego i księcia warszawskiego z 23 lutego 1809 roku obowiązki urzędników stanu cywilnego powierzał jednak w dalszym ciągu duchowieństwu. Stanowił on jednocześnie, że księża najpierw powinni sporządzić akt cywilny, a w dalszej kolejności odprawić właściwy obrzęd kościelny. Duchowni zwolnieni jedynie zostali z konieczności przeprowadzania cywilnych rozwodów i udzielania małżeństw osobom wcześniej rozwiedzionym W takich przypadkach funkcję urzędników stanu cywilnego sprawować mieli wójtowie i burmistrzowie. Równolegle z świeckimi aktami stanu cywilnego proboszczowie sporządzali nadal akta metrykalne przewidziane przez właściwe prawo kościelne.
Urzędnik stanu cywilnego prowadził trzy odrębne serie ksiąg, nazywanych również rejestrami, przeznaczonych dla zapisu akt urodzeń, małżeństw i zgonów. Po upływie roku poszczególne księgi zamykano i zakładano nowe. Oprócz wspomnianych powyżej rejestrów urzędy stanu cywilnego gromadziły tak zwane alegata (określane także terminami: aneksy, dowody do akt małżeństw, akta zbiorowe), składające się z dokumentów potwierdzające zdolność prawną danych osób do zawarcia małżeństwa. Najczęściej były to odpisy aktów urodzenia osób mających zawrzeć związek małżeński, a w przypadku braku możliwości dostarczenia takiego odpisu, akty znania, czyli zeznania świadków zaświadczające ich tożsamość. W sytuacjach, gdy miał zostać udzielony ponowny ślub w alegatach umieszczano odpisy aktów zgonów nieżyjącego już współmałżonka. Sporadycznie załączano do nich odpisy rozwodów. Czasami do akt zbiorowych wszywano także zapowiedzi wygłaszane w parafii. Kontroli sposobu sporządzania ksiąg metrykalnych dokonywał sędzia powiatowego sądu pokoju lub jego zastępca. Kontrolujący sporządzał protokół ze swoich czynności, odnotowując w nim błędy i uchybienia.
Ustawodawstwo Księstwa Warszawskiego w zakresie prowadzenia akt stanu cywilnego zmienił, uchwalony 13 czerwca 1825 roku, Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego. Z dniem 1 stycznia 1826 roku przywrócono wyznaniowy charakter rejestracji metryk stanu cywilnego. Zgodnie z artykułem 71 nowego Kodeksu „w chrześcijańskich wyznaniach akta stanu cywilnego połączone będą z metrykami kościelnymi”. Duchowni, pełniący równocześnie funkcję urzędników stanu cywilnego, sporządzali dwa identyczne egzemplarze aktów. Pierwszy z nich wpisywany do ksiąg zwanych unikatami, pozostawał w parafiach i przeznaczony był dla potrzeb kościoła. Unikaty prowadzono w trzech seriach. Odrębnie rejestrowano w nich akta urodzeń, małżeństw i zgonów. Każda z wspomnianych ksiąg wykorzystywana była przez kilka lat, aż do momentu zapisania wszystkich kart. Drugi egzemplarz aktów, nazywany duplikatem, przekazywany był do archiwów wydziałów hipotecznych przy właściwych sądach i miał służyć władzom świeckim. Duplikat stanowiła jedna księga, podzielona na trzy części, tj. na akta urodzeń, małżeństw i zgonów, która zamykana była po upływie roku kalendarzowego. Z końcem roku osoba prowadząca wpisy dokonywała adnotacji o ilości poszczególnych aktów oraz sporządzała alfabetyczny indeks osób urodzonych, zaślubionych i zmarłych, przy czym w skorowidzu małżeństw na pierwszym miejscu umieszczano zawsze nazwisko mężczyzny. Zasady gromadzenia alegat pozostały niezmienione. Przechowywane one były łącznie z duplikatami w archiwach hipotecznych. Formę i treść poszczególnych rodzajów aktów regulowały przepisy nadmienionego wyżej Kodeksu Cywilnego. Zapis w księdze powinien zawierać: datę sporządzenia aktu, imiona i nazwiska, miejsce zamieszkania osób stawiających się i świadków oraz odpowiednie formuły dotyczące chrztu dziecka, oświadczenie duchownego i świadków o zawarciu ślubu, dane osoby zmarłej. Przy chrztach zamieszczano informacje o imieniu i nazwisku panieńskim matki dziecka i jej wieku. Niedozwolone były wszelkie skreślenia i skróty, dla uniknięcia pomyłek i przekłamań daty zapisywano słownie.
Nadzór nad sposobem prowadzenia ksiąg metrykalnych w parafiach rzymskokatolickich sprawowali dziekani. Sprawdzali oni numerację kart, pieczętowali księgi, kontrolowali również zgodność zapisów unikatu i duplikatu.
Do 1867 roku akta sporządzano w języku polskim. Od 1868 roku zgodnie z postanowieniami Komitetu Urządzającego Królestwa Polskiego wprowadzono język rosyjski. Na przełomie 1867 i 1868 roku zaczęto również stosować podwójną datację według kalendarza gregoriańskiego, używanego dotychczas w Królestwie Polskim (nowy styl) i juliańskiego, obowiązującego w Cesarskie Rosyjskim (stary styl). W XIX wieku różnica pomiędzy kalendarzem juliańskim, a gregoriańskim wynosiła 12 dni. Od 1 marca 1900 roku zwiększyła się ona do 13 dni.
Charakter dokumentacji omawianego zespołu nie pozwala na dokładne prześledzenie działalności Parafii w Truskolasach w zakresie rejestracji akt stanu cywilnego. Na księgach wytworzonych w latach 1808-1825 zachowały się pieczęcie Sądu Pokoju Powiatu Częstochowskiego oraz adnotacje o rewizji akt przeprowadzonych przez sędziów powyższego Sądu. Od 1826 roku kontrolę nad metrykami przejmują dziekani dekanatu częstochowskiego.
W XIX i na początku XX wieku Parafia Rzymskokatolicka w Truskolasach obejmowała następujące miejscowości: Cisie, Cyganka, Brzezinki, Długi Kąt, Golce, Herby, Hutka, Jaciska, Kałmuki, Kawki, Klepaczka, Koski, Krzyżówka, Kuleje, Pacanów, Panki, Praszczyki, Piła, Truskolasy, Zamłynie, Żerdzina. W 1919 roku z Truskolas wydzielona została Parafia Panki.
Przedstawione powyżej zasady rejestracji akt stanu cywilnego z tylko niewielkimi modyfikacjami obowiązywały na terenie byłego zaboru rosyjskiego do roku 1945 roku. Z dniem 1 stycznia 1946 roku utworzono, na podstawie przepisów dekretu Rady Ministrów z dnia 25 września 1945 roku Prawo o aktach stanu cywilnego, państwowe urzędy stanu cywilnego.
Akta stanu cywilnego gminy Truskolasy z lat 1808 - 1825, w tym:
Akta urodzeń, małżeństw i zgonów, alegata z lat 1808 - 1825 w układzie chronologiczno - rzeczowym, sygn. 1 - 62.
Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Truskolasach z lat 1826 - 1901, w tym:
Duplikaty (wtóropisy) akt urodzeń, małżeństw i zgonów z lat 1826 - 1901, alegata z lat 1826 - 1865, 1867 - 1892, 1894, 1899, 1901 w układzie chronologiczno - rzeczowym, sygn. 63 - 207.
Mikrofilmy z lat 1858 - 1884, Nr 1143 - 1162, 2439 - 2445. Notatkę informacyjną napisał Przemysław Snoch, inwentarz sporządziła Karina Purgal (2005). Inwentarz wpisany do bazy danych IZA.
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
8/118/0/2/201 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1897 roku] 1897 0
8/118/0/2/202 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1898 roku] 1898 0
8/118/0/2/203 Dokumenty k aktom graždanskogo sostoâniâ [brakosočetavšichsâ] Prichoda Truskolasy na 1899 god (...) 1899 0
8/118/0/2/204 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1899 roku] 1899 0
8/118/0/2/205 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1900 roku] 1900 0
8/118/0/2/206 Dokumenty k aktom graždanskogo sostoâniâ [brakosočetavšichsâ] Prichoda Truskolasy na 1901 god (...) 1901 0
8/118/0/2/207 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1901 roku] 1901 0
8/118/0/-/208 [Duplikat akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1902 roku] 1902 522
8/118/0/-/209 [Duplikat akt urodzeń małżeństw i zgonów z 1903 roku] 1903 415
8/118/0/-/210 [Duplikat akt urodzeń małżeństw i zgonów z 1904 roku] 1904 497
8/118/0/-/211 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1905 roku] 1905 424
8/118/0/-/212 [Duplikaty akt urodzeń, małzeństw i zgonów z 1906 roku] 1906 474
8/118/0/-/213 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1907 roku] 1907 535
8/118/0/-/214 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1908 roku] 1908 456
8/118/0/-/215 [Duplikaty akt urodzeń małżenstw i zgonów z 1909 roku] 1909 505
8/118/0/-/216 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1910 roku] 1910 507
8/118/0/-/217 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1911 roku] 1911 494
8/118/0/-/218 [Duplikaty akt urodzeń, małżeństw i zgonów z 1912 roku] 1912 341
1 2 3

Amount of archival material

222

218

0

5.12

4.95

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -