Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Królewski Urząd Księstwa Głogowskiego

Archiwum Państwowe w Zielonej Górze
- brak danych - 1536-1740 [1930]
Königliches Amt des Fürstentums Glogau 1536 - 1740
1930 - 1930
- brak danych - tak
administracja ogólna - władze powiatowe, okręgowe niemiecki
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Księstwo głogowskie powstało w wyniku wojny prowadzonej w latach 1251-1254 między Konradem I a jego bratem Bolesławem Rogatką. Konrad I uzyskał terytorium głogowskie, które sięgało na zachodzie po Krosno Odrzańskie i Żagań, na południu po Szprotawę i Lubin, na wschodzie po Ścinawę i Górę, na północy miejscami po środkowy bieg rzeki Odry, obejmując Sulechów, Sławę i Wschowę. Tym samym został on pierwszym księciem głogowskim. Jednak po śmierci Konrada I księstwo zostało podzielone na trzy części, które otrzymali jego synowie: Henryk, Przemko i Konrad Garbaty. W końcu 1344 roku księstwo stało się lennem korony czeskiej. Właściwe urzędy książęce zaczęły się jednak kształtować dopiero z końcem XIV wieku. Na czele ksiestwa głogowskiego stał książę, do którego należało zwierzchnictwo terytorialne. Sprawował on władzę osobiście oraz przy pomocy określonych urzędów i zgormadzeń. Do schyłku XIII wieku najważniejszym urzędnikiem książęcym był palatyn, który z początkiem XIV wieku został przekształcony w urząd starosty. Znaczenie starosty wzrastało szczególnie w okresie nieobecności księcia, gdy podejmował on wszelkie decyzje dotyczące księstwa. Po 1526 roku księstwo głogowskie zostało przejete przez Habsburgów, którzy zasiadali również na tronie czeskim i przekształcone w dziedziczne terytorium Korony Czeskiej. Wówczas to urząd starosty ziemskiego zyskał trwale na znaczeniu. Odtąd bowiem księciem głogowskim był król czeski, zaś bezpośrednie rządy w jego imieniu sprawował starosta. Starosta miał obowiązek ustanawiania zastępcy na czas swojej nieobecnosci w ksiestwie. Do zadań starosty należało: reprezentowanie księstwa na zewnątrz, przyjmowanie innych książąt i poselstw przez nich przysłanych, dbałość o wewnętrzne i zewnętrzne bezpieczeństwo księstwa, zwoływanie w miarę potrzeby lennego pospolitego ruszenia. Starosta zwoływał także stanowe zgromadzenia w księstwie i przewodniczył im. Podlegały mu wszystkie królewskie urzędy w księstwie. Sprawował też władzę skarbową i kontrolną w tym zakresie. Przewodniczył najwyższym sądom w księstwie, zastępując tam osobę króla. Starosta miał do pomocy urzędników książęcych. Najważniejszym z nich był kanclerz, który kierował pracami kancelarii. Według ordynacji ziemskiej księstwa głogowskiego poza kanclerzem i sekretarzem w skład kancelarii wchodzili: koncypista, registrator, ekspedytor, dwóch kancelistów i goniec. W XVI wieku starostę i jego urzędników nazywano łącznie urzędem głogowskim, urzędem królewskim, królewskim urzędem głogowskiego starostwa ziemskiego lub królewskim urzędem księstwa głogowskiego. Na początku XVII wieku urzęd starostwa ziemskiego przyjął nazwę "rządu" księstwa głogowskiego, zwanego inaczej rejencją. Stała się ona w księstwie najwyższą władzą administracyjną i sądowniczą. W skład tak zorganizowanego urzędu kolegialnego wchodzili: starosta ziemski jako przewodniczący, zastępca starosty, zwany też asesorem, sekretarz oraz 3-5 radców, z których jeden musiał posiadać wykształcenie prawnicze. Obok kolegium istniała kancelaria. "Rząd" księstwa głogowskiego został bezpośrednio podporzadkowany powołanemu w 1629 roku przez cesarza Ferdynanda II Urzędowi Zwierzchniemu. Do obowiązków "rządu" ksiestwa głogowskiego należało: zarządzanie księstwem, wykonywanie zadań policyjnych, obsadzanie niższych urzędów, zatwierdzanie wyników wszystkich wyborów, zarówno miejskich, jak i innych stanów. "Rząd" był organem pośredniczącym między Urzędem Zwierzchnim a stanami księstwa we wszystkich sprawach publicznych, zwłaszccza skarbowych i wojskowych. Ponadto sprawował władzę sądowniczą w stosunku do rycerstwa księstwa i osób uprzywilejowanych. Likwidacja urzędu nastąpiła na początku lat 40. XVIII wieku po przejęciu Ślaska przez Prusy i wprowadzeniu nowej administracji według wzorów pruskich.
[Na podstawie wstępu do inwentarza opracowanego przez Beatę Grelewicz]
Serie:
1. Verwaltung z lat 1555-1740 (1930), sygn. 1-78, 548, 553-564 (zarządzenia królewskie i cesarskie, instrukcje, protokoły z posiedzeń stanów śląskich, odpisy przywilejów, rada miejska i urzędnicy w Głogowie, wybory burmistrza, zapobieganie pożarom, sprawy sporne, repertorium akt wytworzonych przez urząd księstwa głogowskiego (z 1930 r.);
2. Bürgerschaftssachen z lat 1552-1740, sygn. 79-99, 565-581 (sprawy spadkowe, potwierdzenia transakcji kupna-sprzedaży, potwierdzenia praw lennych do majątku Przemków, dzierżawy, inwentarze majątku Przemków);
3. Judensachen z lat 1582-1740 (1744), sygn. 100-269 (reskrypty cesarskie, fragmenty statutów żydowskich, ustalanie praw poszczególnych rodzin żydowskich do zamieszkania w Głogowie i wykazy osób do tego uprawnionych, wybory do władz żydowskich, sprawy podatkowe, sprawy wiary, cmentarz żydowski, potwierdzenia zawartych umów, spory majątkowe, werbunek);
4. Vermögen z lat 1552-1740 , sygn. 270-317, 549 (spory piwne, sprowadzanie "obcego" piwa, sprzedaż miejscowego wina, sprzedaż soli, młyny, miejskie majątki, lasy i błonia, funkcjonowanie poczty konnej w Nowym Miasteczku);
5. Justitz z lat 1624-1740, sygn. 318-331 (aresztowania, akta procesowe, budowa i organizacja więzienia);
6. Finanzen z lat 1565-1740 (1771), sygn. 332-384, 550, 582-590 (rozliczenia dochodów i wydatków głogowskiej kasy rentowej i jej kontrola, wykazy dłużników, sprawy podatkowe, cło, zadłużenie miasta Głogów i majątku Przemków);
7. Militaria z lat 1592-1733, sygn. 385-407 (ekscesy żołnierzy, wykaz kosztów poniesionych przez Głogów w latach 1621-1637, budowa fortyfikacji miejskich, zakwaterowanie wojska, budynki wojskowe, bractwo strzeleckie);
8. Statistik und Kultur z lat 1536-1740, sygn. 408-489, 547 (rejestracja osób płci męskiej, wykaz statków, żeglarzy oraz towarów przewożonych wodą z Wrocławia do Głogowa, budowa mostu na Odrze, materiały dotyczące cechów: piekarzy, cyrulików, piwowarów, rybaków, rzeźników, złotników, malarzy i rzeźbiarzy, rękawiczników, kapeluszników, kupców, kramarzy, kuśnierzy, słodowników, pasamoników, rymarzy, garbarzy, siodlarzy, ślusarzy i rusznikarzy, krawców, szewców, garncarzy, sukienników, postrzygaczy sukna, woskarzy, cukierników);
9. Sittliche und Wissenschaftliche Bildung z lat 1561-1738, sygn. 490-492 (sprawy szkolne, sztuka budowlana);
10. Ecclesiastica z lat 1564-1740 (1742), sygn. 493-546, 551-552, 591 (nieporozumienia na tle religijnym między ewangelikami a katolikami, podatki i dziesięciny, kaplica zamkowa, sprawy dotyczące kościoła parafialnego, gmina ewangelicka w Głogowie, kościół Bożego Ciała w Głogowie, kościół i szpital św. Barbary, szpital św. Ducha, nadzór nad kolegiatą, sprawy głogowskich zakonów: urszulanek, dominikanów, klarysek - spór z władzami miejskimi o młyn na Odrze, jezuitów).
- brak danych -
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 0 0
1 Verwaltung 0 0
1.101 Verfassung 4 1614-1729 774
1.102 Privilegien 2 1536-1740 20
1.103 Ratswesen 18 1555-1740 791
1.104 Bürgermeisterwahl 9 1614-1719 316
1.105 Stadtbeamte 13 1650-1740 651
1.106 Stadtwesen 5 1596-1740 204
1.107 Feuerbrünste und Maßregeln dagegen 6 1602-1683 577
1.108 Streitigkeiten 31 1582-1740 2384
1.109 Archivsachen 3 1638-1930 74
2 Bürgerschaftssachen 38 1552-1740 1145
3 Judensachen 0 0
3.301 Allgemeine Verwaltung 11 1582-1750 795
3.302 Wahlen 1 1688-1739 244
3.303 Incolatssachen 40 1673-1727 478
3.304 Steuersachen 7 1701-1739 1391
3.305 Kirchensachen 4 1676-1740 283
3.306 Kirchhof 2 1721-1724 50
3.307 Verträge und Streitigkeiten 104 1637-1744 4319
3.308 Militärsachen 1 1735-1736 9
4 Vermögen 0 0
4.401 Brauwesen 19 1574-1740 1991
4.402 Weinschank 7 1552-1740 398
4.403 Salz 3 1561-1739 290
4.404 Mühlen 2 1617-1737 114
4.405 Stadtgüter 7 1536-1740 228
4.406 Stadtforst und Heide 10 1705-1739 640
4.407 Postsachen 1 1734-1738 14
5 Justitz 14 1536-1740 914
6 Finanzen 0 0
6.601 Rentamt 19 1627-1771 498
6.602 Steuersachen 10 1601-1739 243
6.603 Zollsachen 17 1566-1740 806
6.604 Schuldenwesen 17 1565-1737 1185
7 Militaria 0 0
7.701 Allgemeine Verwaltung 8 1634-1733 78
7.702 Kriegssachäden 1 1638-1638 9
7.703 Fortyfikation 3 1630-1693 185
7.704 Einquartierung 3 1536-1740 22
7.705 Militärische Gebäude 7 1592-1729 158
7.706 Bürgerschützen 1 1607-1703 20
8 Statistik und Kultur 0 0
8.801 Statistik 1 1740-1740 8
8.802 Oderfluß 4 1652-1740 100
8.803 Zünfte. Allgemeine Verwaltung 3 1659-1740 79
8.804 Zünfte. Bäcker 3 1693-1738 18
8.805 Zünfte. Bader 5 1699-1739 450
8.806 Zünfte. Brauer 1 1700-1716 56
8.807 Zünfte. Fischer 12 1536-1740 1335
8.808 Zünfte. Fleischer 12 1589-1740 1404
8.809 Zünfte. Goldschmiede, Maler und Bildhauer 4 1536-1740 91
8.810 Zünfte. Handschuhmacher 1 1727-1727 18
8.811 Zünfte. Hutmacher 2 1610-1630 15
8.812 Zünfte. Kaufleute 1 1690-1690 37
8.813 Zünfte. Krämer 10 1536-1740 562
8.814 Zünfte. Kürschner 2 1700-1733 52
8.815 Zünfte. Mälzer 3 1716-1735 242
8.816 Zünfte. Pasamentierer 2 1686-1736 320
8.817 Zünfte. Riemer 1 1720-1731 129
8.818 Zünfte. Rotgeber 1 1668-1683 86
8.819 Zünfte. Sattler 1 1591-1729 28
8.820 Zünfte. Schlosser, Sporer und Büchsenmacher 1 1536-1740 6
8.821 Zünfte. Schneider 2 1651-1716 15
8.822 Zünfte. Schuhmacher 3 1638-1735 86
8.823 Zünfte. Töpfer 1 1582-1582 5
8.824 Zünfte. Tuchmacher 2 1565-1738 25
8.825 Zünfte. Tuchscherer 1 1536-1740 5
8.826 Zünfte. Wachszieher 3 1706-1740 360
8.827 Zünfte. Zuckerbäcker 1 1716-1719 76
9 Sittliche und Wissenschaftliche Bildung 0 0
9.901 Schulsachen 1 1561-1589 30
9.902 Baukunst 2 1536-1740 14
10 Ecclesiastica 0 0
10.1001 Interconfessionalia 12 1564-1740 947
10.1002 Bischöfliches 4 1620-1742 43
10.1003 Schloßkapelle 1 1673-1685 18
10.1004 Pfarrkirche 5 1591-1739 370
10.1005 Evangelische Friedenskirche 3 1686-1727 183
10.1006 Hospitalkirchen 3 1576-1716 43
10.1007 Kollegiatstift 6 1594-1738 222
10.1008 Ursulinerinnen 2 1696-1696 24
10.1009 Dominikaner 6 1623-1731 627
10.1010 Klarissinen 13 1691-1726 2365
10.1011 Jesuiten 2 1723-1732 39
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
89/1289/0/1.101/1 Kaiserliche Instructionen und verschiedene Denkschriften betreffend die Glogauer Stadtverwaltung 1614-1614 40
89/1289/0/1.101/2 Allerhand Miscellanea und Nachrichten, welche Zeit wehrender Glogauischer Landeshauptmannschafft Tamen sine ordine colligiret hatt Herr Christoph Menzel Graff von Nostitz dortiger Landeshaubtmann "brak daty" 457
89/1289/0/1.101/3 Puncta, welche Stadt und Hoffschöppen, nebst unbezechten Eltisten und Geschwornen einhellig abgefasset 1690-1690 9
89/1289/0/1.101/4 Landes Zusammenkunfft Protocol 1724-1729 268
89/1289/0/1.102/5 Privilegienabschriften "brak daty" 14
89/1289/0/1.102/6 Privilegien über die Bethen- und Tarnauer-Heide im Auszüge 1360-1697 "brak daty" 6
89/1289/0/1.103/7 Schriftstücke den Syndikus Carchesius betreffend 1555-1555 7
89/1289/0/1.103/8 Einzelne Schreiben an den Rath zu Glogau 1591-1666 7
89/1289/0/1.103/9 [Wybory, zatwierdzanie i uzupełnianie składu rady miejskiej Głogowa, polecanie i zatwierdzanie kandydatów] 1577-1607 39
89/1289/0/1.103/10 [Obsadzanie stanowisk w radzie miejskiej Głogowa, proponowanie i zatwierdzanie kandydatów] 1615-1618 19
89/1289/0/1.103/11 Bittschrift des convertiten Rathsherrn zu Glogau Subgius um Verdoppelung seines Gehalts 1628-1628 5
89/1289/0/1.103/12 [Spór między radą miejską o burmistrzem Głogowa Franzem Mehl o sposób zarządzania miastem] 1629-1635 33
89/1289/0/1.103/13 Ratsrenovationen 1668-1690 103
89/1289/0/1.103/14 [Obsadzanie stanowisk w radzie miejskiej Głogowa, proponowanie i zatwierdzanie kandydatów] 1682-1699 64
89/1289/0/1.103/15 Propositio bey der Raths-Renovation zu Groß Glogau 1690-1712 131
1 2 3 4 ... 18 19 20 21 22 ... 37 38 39 40

Amount of archival material

591

591

0

7.42

7.42

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -