Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Kocierzewie

Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Łowiczu
- brak danych - [1950-1954] 1955-1972 [1973]
- brak danych - 1950 - 1954
1955 - 1972
1973 - 1973
- brak danych - tak
administracja ogólna - akta gmin i gromad polski
spis zdawczo-odbiorczy No - brak danych -
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Na mocy ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału wsi zostały zlikwidowane dotychczas istniejące urzędy gmin, a na ich miejsce zostały powołane gromadzkie rady narodowe, jako nowe jednostki podziału administracyjnego wsi .
Celem reformy i związanych z nią zmian terytorialnych miało być:
-włączenie większej ilości chłopów do rządzenia państwem,
-rozwijanie twórczej inicjatywy oraz aktywności w celu pomnażania dobrobytu i kultury,
-sprawniejsze zaspokajanie potrzeb materialnych i kulturalnych ludności wsi,
-zbliżenie organów władzy państwowej do jak najszerszych mas pracujących wsi.
Gromadzkie Rady Narodowe pełniły funkcję organów władzy państwowej i wybierane były przez ludność na okres trzech lat. Przejęły one kompetencje gmin, dlatego też ich zadaniem było kierowanie działalnością gospodarczą, społeczną oraz kulturalną na obszarze gromady. Zgodnie z ordynacją wyborczą pierwsze wybory do rad gromadzkich odbyły się 5 grudnia 1954 roku .
Liczba radnych uzależniona była od ilości mieszkańców danej gromady. Na stu mieszkańców przypadał jeden radny, jednak liczba radnych nie mogła być mniejsza niż dziewięciu i większa niż dwudziestu siedmiu. Rady poszczególnych gromad obradowały na sesjach podejmując uchwały ważne i zasadnicze dla gromady. Do takich należało uchwalenie budżetu i planu gospodarczego, rozpatrzenie sprawozdania z ich wykonania, powoływanie i odwoływanie, a także ustalenie wytycznych dla własnych organów. Rady powoływały Komisje do poszczególnych dziedzin swej działalności.
Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej pełniło funkcję organu wykonawczego i wybierane było spośród radnych. Działało kolegialnie zgodnie z wytycznymi oraz instrukcjami prezydium powiatowej rady narodowej. Prezydium miało podwójne podporządkowanie – własnej radzie gromadzkiej oraz terytorialnie właściwemu prezydium powiatowej rady narodowej.
Prezydium tworzyli: przewodniczący, zastępca przewodniczącego i sekretarz gromadzkiej rady narodowej oraz członkowie, których liczba uzależniona była od ilości radnych i wahała się od dwóch do czterech. Do zadań prezydium należało między innymi: wykonanie uchwał, zarządzeń i poleceń władz nadrzędnych, przygotowanie sesji rady, współdziałanie z komisjami.
W celu rozpatrzenia zagadnień dotyczących poszczególnych wsi zwoływano zebrania mieszkańców, które odbywały się przy udziale przedstawiciela gromadzkiej rady.
Zgodnie z ustawą, gromadzkie rady narodowe miały przejąć wszystkie kompetencje zniesionych gminnych rad narodowych. Stan faktyczny odbiegał jednak od założeń, gdyż większość uprawnień przeniesionych zostało do kompetencji powiatowych rad narodowych. Natomiast gromadzkie rady w dużej mierze zostały ograniczone do roli wykonawców odgórnych zarządzeń (np. ustalenie wymiaru podatków lub dostaw obowiązkowych ustalanych na powiat).
Nowa ustawa uchwalona przez Sejm 25 stycznia 1958 roku o radach narodowych bardziej szczegółowo określiła zadania i kompetencje rad narodowych na wszystkich stopniach administracyjnych . Do zadań gromadzkich rad narodowych miało należeć:
-popieranie rozwoju produkcji rolnej,
-wykorzystanie lokalnych możliwości dla zaspokojenia potrzeb socjalnych komunalnych i kulturalnych mieszkańców,
-zapewnienia wykonania przez mieszkańców gromady obowiązków względem państwa,
-sprawowanie administracji państwowej, w szczególności w zakresie podatków i innych świadczeń, prowadzenie spraw meldunkowych
i rejestracji aktów stanu cywilnego.
Sesje rady odbywały się raz w miesiącu w obecności minimum połowy ogólnej liczby radnych, wybór lub odwołanie, zarówno całego prezydium, jak i poszczególnych jego członków, wymagało obecności 2/3 rady.
Rada Państwa w dniu 1 lutego 1958 roku podjęła uchwałę w sprawie rodzaju
i składu komisji rad narodowych . Uchwała ta zezwalała gromadzkim radom narodowym na powoływanie stałych komisji dla następujących dziedzin działalności:
-finansów (budżetu i podatków),
-rolnictwa i zaopatrzenia ludności (produkcji rolnej i hodowlanej, leśnictwa, zadrzewień, zaopatrzenia, zbytu, usług, skupu),
-kultury i spraw socjalnych (oświaty, kultury, zdrowia, pomocy społecznej),
-mienia gromadzkiego (urządzeń gromadzkich, budownictwa, ochrony przeciwpożarowej).
Ponadto każda rada narodowa powoływała jeszcze komisję mandatową, której członkowie byli radnymi, w celu sprawowania oceny pracy radnych .
Komisje pełniły funkcje organów pomocniczych rady, ich celem było sprawowanie nadzoru nad prawidłowym wykonaniem uchwał, pełniły kontrolę społeczną i utrzymywały stałą więź pomiędzy radą a rolnikami.
Zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1958 roku prezydium gromadzkiej rady narodowej tworzył przewodniczący i członkowie prezydium, których liczba nie przekraczała trzech osób, od roku 1967 liczba ta nie była większa od sześciu .
Wymieniona ustawa z 1958 roku przywracała zniesioną cztery lata wcześniej instytucję sołtysów. Sołtys wsi był wybierany na okres trzech lat na zebraniu wiejskim, jeśli nie była to osoba będąca radnym, musiała uzyskać aprobatę rady narodowej.
W 1963 roku 28 czerwca uchwalona została nowelizacja do ustawy o radach narodowych z 1958 roku, która wprowadzała między innymi zmiany polegające na wzmocnieniu roli sesji oraz pozycji komisji rad, a także na obowiązku odbywania sesji co najmniej osiem razy w roku. W grudniu tego samego roku ustawowo wprowadzono czteroletnią kadencję rad narodowych.
Pomimo rozszerzenia funkcji i kompetencji gromadzkich rad narodowych, ich możliwości samodzielnego działania pozostały znikome – finansami zarządzał powiat, zasięg terytorialny gromad nie pokrywał się z siecią instytucji świadczących usługi na rzecz rolnictwa. Taki stan rzeczy spowodował generalną reformę zarządu na terenach wiejskich oraz wprowadzenie nowego modelu zarządzania. Pierwszym etapem tych zmian była likwidacja gromad na mocy ustawy z dnia 29 listopada 1972 roku . Na ich miejsce zostały powołane urzędy gmin. Dotychczasowy kolegialny organ wykonawczy i zarządzający zastąpiono naczelnikiem gminy – organem administracji. Nowe prezydium rady stanowiło odrębne społeczne kierownictwo organizujące pracę rady.
Zgodnie z artykułem 3 ustawy o reformie podziału administracyjnego wsi z dnia 25. IX. 1954 roku uchwałą nr 33/54Wojewódzka Rada Narodowa w Łodzi w dniu 4. X. 1954 roku utworzyła 48 gromad na terenie powiatu łowickiego. Z istniejących w grudniu 1972 roku dwudziestu czterech Gromadzkich Rad Narodowych na terenie powiatu łowickiego powstało jedenaście gmin.
Oprac. Marek Wojtylak
Sesje GRN 1957-1972: protokoły, uchwały, regulaminy (sygn. 1-19).
Prezydium GRN 1955-1972: protokoły, uchwały (sygn. 20-35).
Kontrole 1962-1964, 1972: protokoły finansowe, kompleksowe i działalności gospodarczej (sygn. 36-42).
Budżety 1955-1972: plany i sprawozdania z ich realizacji (sygn. 43-63).
Spis powszechny 1960, 1970 (sygn. 64-65).
Księgi meldunkowe [1950-1954] 1955-1972 [1973] (sygn. 66-187).
Inwentarz książkowy zespołu zatwierdzony przez KM APW w 2005 r.; IZA - inwentarz skarbowy

Amount of archival material

187

174

0

1.99

1.67

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -

X

W szukajwarchiwach.gov.pl udostępniliśmy nową wersję wyszukiwarki!

Zachęcamy do jej testowania oraz przesyłania nam propozycji kolejnych zmian i nowych funkcjonalności. Nasz adres znajdziesz w zakładce „Kontakt” na szukajwarchiwach.gov.pl.

Jednocześnie przypominamy, że serwis szukajwarchiwach.pl nie jest rozwijany od lutego 2019 r. – nowe opisy i skany publikowane są wyłącznie w szukajwarchiwach.gov.pl.